Phát triển năng lượng tái tạo (NLTT) đang là xu hướng toàn cầu trong bối cảnh nguồn tài nguyên hóa thạch đang dần cạn kiệt và sự biến đổi khí hậu ở mức báo động. Tại Việt Nam, NLTT cũng được nhận định sẽ là tương lai của ngành điện.

Từ cuối năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2068/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, mục tiêu chiến lược là phát triển và sử dụng nguồn NLTT góp phần thực hiện các mục tiêu môi trường và phát triển nền kinh tế xanh. Riêng trong ngành điện, mục tiêu tăng tỷ lệ điện sản xuất từ NLTT trong tổng điện năng sản xuất từ khoảng 35% vào năm 2015 lên khoảng 38% vào năm 2020 và 43% vào năm 2050. Mục tiêu đến năm 2030, hầu hết các hộ dân được tiếp cận với các dịch vụ năng lượng hiện đại, bền vững, tin cậy với giá bán điện và giá năng lượng hợp lý.

Trong đó, các dạng NLTT đã và đang được tập trung phát triển ở nước ta là:

Thủy điện

Thủy điện – một phần quan trọng đối với ngành điện nước ta hiện nay và trong cả tương lai

Nhờ nằm trong khu vực nhiệt đới nóng ẩm mưa nhiều với hệ thống sông ngòi dày đặc (hơn 3.450 con sông, suối) và địa hình có độ dốc cao, Việt Nam có tiềm năng thủy điện khá lớn. Thực tế, từ khoảng những năm 1950-1960, các công trình thủy điện đã được người Pháp nghiên cứu để phục vụ cho mục đích khai thác thuộc địa, sau đó được xây dựng với sự giúp đỡ của Liên Xô. Đến nay, nước ta đã xây dựng nhiều công trình thủy điện cho công suất điện rất lớn, nổi bật như Thủy điện Sơn La, Thủy điện Lai Châu, Thủy điện Huội Quảng… Tuy hiện nay các dự án thủy điện lớn có công suất trên 100 MW hầu như đã được khai thác hết nhưng vẫn còn tiềm năng khai thác khoảng 4.000 MW công suất từ các nguồn thủy điện vừa và nhỏ. Các nhà chuyên môn đánh giá đây vẫn sẽ là một phần quan trọng giúp thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo ở Việt Nam.

Điện mặt trời

Điện mặt trời cũng là nguồn năng lượng tái tạo có tiềm năng dồi dào ở nước ta, đặc biệt là các tỉnh Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ khi mỗi năm có khoảng 2.000-2.600 giờ nắng, mặt trời hầu như chiếu quanh năm, kể cả mùa mưa. Bức xạ nắng trung bình 5kWh/m2/ngày, là nguồn tài nguyên quý giá để sản xuất điện. Điện mặt trời cũng được đánh giá là nguồn năng lượng sạch, không cạn kiệt, thân thiện với môi trường và đang là xu hướng trên khắp thế giới. Chính phủ, Bộ Công thương và ngành điện lực Việt Nam cũng khuyến khích phát triển nguồn năng lượng này bằng nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi. Nhờ đó, điện mặt trời đã có sự phát triển vượt bậc vài năm trở lại đây, chiếm khoảng 10% tổng sản lượng điện cả nước. Trong tương lai, con số này chắc chắn sẽ còn cao hơn nữa.

Vũ Phong Solar – đơn vị thi công nhà máy Điện Năng Lượng Mặt Trời Mộc Bài (Tây Ninh) có công suất 2x50MWp được lắp đặt bởi 300.000 tấm pin mặt trời công suất 325Wp

Năng lượng tái tạo từ gió

Bên cạnh năng lượng mặt trời, năng lượng gió cũng đang được tận dụng và điện gió được kỳ vọng sẽ cùng điện mặt trời giúp Việt Nam bắt kịp tốc độ tăng trưởng về nhu cầu điện trong thời gian tới. Với 3.000 km đường bờ biển, Việt Nam có tiềm năng phát triển điện gió lớn nhất trong khu vực, vượt qua cả Lào, Campuchia và Thái Lan. Theo lộ trình, nước ta sẽ phát triển 800 MW điện gió vào năm 2020, chiếm khoảng 0,8% tổng nhu cầu điện. Mục tiêu là phát triển 2.000 MW điện gió vào năm 2025 và 6.000 MW vào năm 2030.

Bên cạnh các dạng năng lượng trên, năng lượng địa nhiệt và năng lượng sinh khối (từ gỗ năng lượng, phế thải – phụ phẩm từ cây trồng, chất thải chăn nuôi, rác thải ở đô thị và các chất thải hữu cơ khác) cũng là những nguồn năng lượng tái tạo bền vững. Hiện nay, nước ta có một số dự án điện từ đốt rác đã đi vào hoạt động hoặc đang được triển khai xây dựng tại Hà Nội, TP.HCM, Cần Thơ, Hà Nam… Tuy nhiên, so với thủy điện và điện mặt trời, tiềm năng phát triển của các dạng năng lượng này tại Việt Nam không cao bằng, hiệu quả kinh tế chưa cao.

Năng lượng tái tạo được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam chủ động nguồn điện, tránh nguy cơ thiếu điện trầm trọng

Hiện ngành điện nước ta đang có nguy cơ thiếu điện trầm trọng. Mới đây, Bộ Công thương đã báo cáo Thủ tướng để giai đoạn 2021-2022 mở rộng mua bán điện với Trung Quốc; EVN cũng đã đàm phán với phía Trung Quốc để tăng nhập khẩu điện lên 3,6 tỷ kWh/năm từ năm 2021. Dự báo đến năm 2030, Việt Nam và nhiều nước trên thế giới sẽ phải đối diện với nhiều khó khăn hơn nữa về nguồn cung cấp điện. Khi nhu cầu năng lượng gấp gần 2 lần tốc độ tăng trưởng, việc đẩy mạnh khai thác các dạng năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời, sẽ giúp Việt Nam chủ động nguồn điện sản xuất trong nước, đồng thời bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính có hại cho chính những người con đất Việt.

Nguồn: Vũ Phong Solar